Tôi để ý một điều thế này. Khi ai đó thấy trong người không ổn – mất ngủ, hồi hộp, hay chuột rút, hay cáu gắt không rõ vì sao – phản xạ đầu tiên của họ thường là nghĩ đến canxi, đến vitamin, đến những cái tên quen tai được nhắc nhiều. Rất hiếm khi có ai dừng lại và hỏi: liệu cơ thể mình có đang thiếu một khoáng chất âm thầm mà gần như không ai để ý tới hay không?
Hôm nay tôi muốn nói với các bạn về một cái tên như vậy. Nó không hào nhoáng, không được quảng cáo rầm rộ, nhưng lại tham gia vào hàng trăm phản ứng bên trong cơ thể mỗi ngày. Đó là magie. Tôi vẫn gọi nó là khoáng chất bị lãng quên – vì nó làm việc quá thầm lặng, đến mức người ta chỉ nhận ra sự tồn tại của nó khi thiếu nó rồi.
Một khoáng chất, hàng trăm công việc
Để các bạn hình dung magie quan trọng đến mức nào, tôi xin nói thế này: nó tham gia vào hơn ba trăm phản ứng enzyme trong cơ thể. Enzyme là những “người thợ” giúp mọi hoạt động sống diễn ra – từ chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, đến dẫn truyền tín hiệu thần kinh, đến việc cơ bắp co rồi giãn. Thiếu magie thì rất nhiều người thợ ấy phải làm việc trong tình trạng thiếu công cụ.
Tôi hay ví magie như một người điều phối đứng phía sau hậu trường. Các bạn không nhìn thấy họ, nhưng nếu họ nghỉ việc thì cả sân khấu rối loạn. Cụ thể, magie có mặt ở năm nơi mà tôi cho là quan trọng nhất với đời sống hằng ngày của chúng ta:
- Giấc ngủ và thần kinh. Magie giúp hệ thần kinh dịu lại, giúp cơ thể chuyển từ trạng thái căng sang trạng thái nghỉ. Thiếu nó, người ta dễ trằn trọc, khó vào giấc, ngủ chập chờn.
- Cơ bắp. Cơ co được là nhờ canxi, nhưng cơ giãn ra được lại cần magie. Thiếu magie, cơ hay bị “kẹt” ở trạng thái co – đó là lý do nhiều người hay bị chuột rút, giật cơ, căng mỏi.
- Xương. Chúng ta hay nghĩ xương chỉ cần canxi, nhưng phần lớn magie trong cơ thể lại nằm ở xương, và nó là một phần cấu trúc của xương chắc khỏe.
- Tim mạch. Nhịp tim đều đặn cũng cần đến magie để điều hòa. Thiếu nó, một số người thấy hồi hộp, đánh trống ngực không rõ nguyên do.
- Tâm trạng. Đây là điều ít người biết. Magie liên quan tới sự ổn định của cảm xúc. Khi thiếu, người ta dễ căng thẳng, dễ cáu, dễ thấy bồn chồn bất an.
Các bạn thấy đấy, một khoáng chất mà chạm vào ngần ấy khía cạnh của cuộc sống. Vậy mà nó lại là thứ ít được nhắc tới nhất.
Cơ thể lên tiếng thế nào khi thiếu magie
Điều làm tôi trăn trở là dấu hiệu thiếu magie thường bị hiểu nhầm sang chuyện khác. Người mất ngủ thì nghĩ mình bị stress. Người chuột rút thì nghĩ mình thiếu canxi. Người hồi hộp thì lo về tim. Người táo bón thì đổ cho ăn ít rau. Rất ít khi có ai ghép những mảnh ấy lại và nhận ra chúng có thể cùng chỉ về một gốc.
Tôi muốn các bạn ghi nhớ một vài tín hiệu mà cơ thể hay dùng để “gõ cửa”:
- Khó ngủ, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm.
- Chuột rút, nhất là ban đêm, hoặc giật nhẹ ở mí mắt.
- Hồi hộp, tim đập nhanh không rõ lý do.
- Căng thẳng, bồn chồn, dễ cáu, khó bình tĩnh lại.
- Táo bón kéo dài dù đã ăn đủ rau.
- Người mệt mỏi, uể oải dù ngủ nghỉ vẫn đủ.
Tôi không nói cứ có những dấu hiệu này là chắc chắn thiếu magie – cơ thể phức tạp, nhiều nguyên nhân có thể chồng lên nhau. Nhưng nếu các bạn thấy nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, thì đây là một khả năng đáng để lưu tâm, thay vì bỏ qua như lâu nay chúng ta vẫn bỏ qua.
Vì sao người thời nay dễ thiếu magie hơn ông bà ta
Có một câu hỏi tôi nghĩ nhiều bạn sẽ đặt ra: nếu magie quan trọng như vậy, sao ngày xưa ít ai nhắc mà con người vẫn khỏe? Câu trả lời nằm ở chỗ điều kiện sống của chúng ta đã đổi khác rất nhiều.
Thứ nhất là đất trồng bạc màu. Rau củ ngày nay không còn giàu khoáng chất như thời đất còn màu mỡ. Canh tác thâm canh, dùng phân hóa học lâu năm khiến lượng magie trong thực phẩm giảm đi so với trước. Chúng ta ăn cùng một đĩa rau, nhưng lượng khoáng chất nhận về có thể ít hơn ông bà mình ngày xưa.
Thứ hai là lối sống rút cạn magie. Căng thẳng kéo dài làm cơ thể tiêu hao magie nhanh hơn. Cà phê nhiều, rượu bia, đồ ngọt, nước ngọt – tất cả đều góp phần đào thải magie ra ngoài. Nghĩa là chúng ta vừa nạp vào ít hơn, lại vừa mất đi nhiều hơn. Hai đầu đều bất lợi.
Và có một nhóm mà tôi đặc biệt lưu tâm: phụ nữ ở tuổi trung niên. Khi bước vào giai đoạn nội tiết suy giảm, khi estrogen đi xuống, khả năng giữ và sử dụng khoáng chất của cơ thể cũng thay đổi theo hướng bất lợi. Đây thường là lúc chị em thấy mất ngủ, hồi hộp, xương khớp bắt đầu lên tiếng – và tình trạng thiếu magie, nếu có, sẽ khiến mọi thứ nặng nề hơn. Tôi luôn nói với chị em rằng ở giai đoạn này, chăm khoáng chất không phải chuyện làm đẹp, mà là chuyện giữ nền tảng.
Magie và canxi – một cặp bài trùng ít ai để ý
Đây là phần tôi mong các bạn đọc kỹ, vì nó sửa lại một hiểu lầm rất phổ biến.
Rất nhiều người chăm chỉ bổ sung canxi vì sợ loãng xương. Điều đó tốt. Nhưng ít ai biết rằng canxi vào cơ thể rồi có được đưa đến đúng chỗ hay không lại phụ thuộc vào những “người dẫn đường”, và magie là một trong những người dẫn đường quan trọng bậc nhất.
Tôi hình dung thế này. Canxi giống như nguyên vật liệu chở về công trường. Còn magie giống như người quản lý điều phối, quyết định viên gạch nào được đặt vào tường, viên nào không được để lung tung. Nếu chỉ đổ thật nhiều canxi vào mà thiếu người điều phối, thì canxi dễ đi lạc – đáng lẽ nằm trong xương thì lại lắng đọng ở những nơi không nên có. Xương thì vẫn thiếu, mà chỗ khác lại thừa.
Cho nên tôi luôn nhắc: bổ sung canxi mà quên magie thì giống như chở gạch về mà không có người thợ cả xây. Hai khoáng chất này cần được nhìn như một cặp đi cùng nhau, chứ không phải chỉ chăm chăm vào một cái tên quen thuộc mà bỏ quên cái tên thầm lặng kia.
Bổ sung magie từ đâu, và bổ sung sao cho đúng
Tin vui là magie có sẵn trong khá nhiều thực phẩm quen thuộc, chỉ là chúng ta ít để ý. Tôi khuyên các bạn ưu tiên đưa những nhóm này vào bữa ăn hằng ngày:
- Rau lá xanh đậm – rau bina, cải xoăn, rau dền, các loại rau càng xanh đậm càng giàu magie.
- Các loại hạt – hạnh nhân, hạt điều, hạt bí, hạt hướng dương.
- Các loại đậu – đậu đen, đậu xanh, đậu lăng.
- Ngũ cốc nguyên cám thay cho tinh bột trắng đã xay xát kỹ.
- Cacao nguyên chất – một trong những nguồn magie tự nhiên đậm đặc, dĩ nhiên là loại ít đường.
Nguyên tắc của tôi luôn là ưu tiên thực phẩm trước. Một bữa ăn nhiều rau xanh, có hạt, có đậu, bớt đường và bớt tinh bột trắng – đó đã là nền tảng tốt cho magie mà lại nuôi cả sức khỏe tổng thể.
Còn khi nào cần bổ sung thêm ngoài thực phẩm? Nói chung, với người có chế độ ăn nghèo rau, hay căng thẳng kéo dài, hoặc đang ở giai đoạn cơ thể tiêu hao nhiều, thì việc bổ sung thêm có thể được cân nhắc. Nhưng tôi xin nói thật lòng và nói cho cẩn thận: magie không phải cứ nhiều là tốt, và nhu cầu của mỗi người mỗi khác tùy tình trạng sức khỏe, thuốc đang dùng, chức năng thận. Vì thế tôi không đưa ra một liều lượng cụ thể trong bài viết này. Nếu các bạn đang có bệnh nền, đang dùng thuốc, hoặc thấy dấu hiệu rõ rệt, hãy trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn cho đúng người đúng tình trạng. Chăm sức khỏe là chuyện phải làm tử tế, không làm theo phong trào.
Lời nhắn cuối
Tôi mong các bạn nhớ cho một điều sau bài viết này: sức khỏe của chúng ta không đổ vỡ vì một cú lớn, mà thường rạn dần từ những mắt xích nhỏ bị bỏ quên. Magie chính là một mắt xích như thế – âm thầm, ít được gọi tên, nhưng đứng phía sau giấc ngủ ngon, thần kinh vững, cơ bắp mềm mại, xương chắc và một tâm trạng bình ổn.
Chúng ta hay đi tìm những giải pháp lớn lao, tốn kém, trong khi đôi khi thứ cơ thể đang thiếu chỉ là một đĩa rau xanh đậm, một nắm hạt mỗi ngày, và một chút để tâm đến những gì mình đang ăn. Chăm sức khỏe bền vững, với tôi, chính là biết cúi xuống nhặt lại những mắt xích nhỏ mà lâu nay mình vô tình bỏ quên. Hôm nay các bạn đã biết thêm một cái tên. Việc còn lại chỉ là bắt đầu để tâm đến nó.
Để lại một bình luận