Tôi để ý thấy một điều đang thay đổi rất nhanh trong mấy năm gần đây. Ngày trước, một người bán một sản phẩm sức khỏe tốt là đủ sống. Bây giờ thì khác. Sản phẩm tốt ở đâu cũng có, giá cả thì công khai chỉ một cú chạm tay, và ai cũng đang chào bán một thứ na ná nhau. Người mua không thiếu chỗ mua – họ thiếu một người để tin.
Cho nên tôi hay nói thẳng với những người mới bước vào nghề: người bán hàng nhỏ, thuần túy bán hàng, ngày càng khó tồn tại. Không phải vì họ kém, mà vì họ không cho khách một lý do nào để chọn mình thay vì chọn người khác. Khách hàng bây giờ chỉ trao niềm tin cho người mà họ thấy hiểu biết thật và đáng tin thật. Và đó chính là lúc hai chữ “thương hiệu cá nhân” bước vào. Hôm nay tôi muốn ngồi xuống nói cho các bạn nghe cho tường tận: thương hiệu cá nhân thật ra là gì, vì sao mỗi chuyên gia sức khỏe đều cần nó, và xây nó bằng cái gì.
Thương hiệu cá nhân không phải là nổi tiếng
Trước hết tôi muốn gỡ một hiểu lầm mà tôi thấy làm khổ rất nhiều người. Nghe hai chữ “thương hiệu cá nhân”, nhiều bạn lập tức hình dung ra ánh đèn, ra kênh triệu người theo dõi, ra những buổi livestream hào nhoáng, ra ảnh chụp thật lung linh. Rồi các bạn tự nhủ: “Thôi, cái đó không dành cho mình, mình đâu có khiếu ăn nói, mình đâu có mặt mũi lên hình.” Và các bạn tự loại mình ra khỏi cuộc chơi trước khi kịp bắt đầu.
Tôi xin nói để các bạn yên lòng: thương hiệu cá nhân không phải là sự nổi tiếng. Nổi tiếng là được nhiều người biết đến. Thương hiệu cá nhân là được một vòng tròn – dù nhỏ – thật lòng tin tưởng. Hai thứ đó khác nhau như trời với đất. Có người triệu view mà chẳng ai dám mua theo lời họ, vì ai cũng biết họ nói cho có. Ngược lại, có những người chỉ vài trăm người quen, nhưng nói câu nào là người ta nghe câu nấy, giới thiệu ai là người ta tìm đến người đó. Người thứ hai mới là người có thương hiệu cá nhân thật sự.
Tôi vẫn gọi đích đến giản dị đó là trở thành một “mini KOL” – không cần nổi tiếng khắp nơi, chỉ cần là người mà cả khu phố, cả nhóm bạn, cả họ hàng tin tưởng tìm đến mỗi khi có chuyện về sức khỏe. Một vòng tròn nhỏ nhưng thật, với tôi, đã là một tài sản quý hơn cả triệu lượt xem hời hợt.
Vì sao chuyên gia thì bán được, còn người bán hàng thì chật vật
Tôi hay dạy học viên tinh thần Bán hàng Chuyên gia, và cốt lõi của nó nằm ở một sự dịch chuyển rất nhỏ mà thay đổi tất cả: đừng đứng ở vị thế người đi bán, hãy đứng ở vị thế người hiểu biết đi giúp.
Các bạn cứ hình dung thế này. Khi một người đến gặp các bạn với vai người bán hàng, trong đầu họ đã dựng sẵn một bức tường phòng thủ: “Người này đang muốn moi tiền của mình.” Mọi lời các bạn nói, dù đúng, đều bị bức tường đó chặn lại một nửa. Nhưng khi các bạn đến với vai một người hiểu biết – một người thật sự nắm rõ về nội tiết, về xương khớp, về dinh dưỡng cho người già, và nói ra cái đúng kể cả khi cái đúng đó không bán được hàng – thì bức tường ấy tự hạ xuống. Người ta không phòng thủ trước một người mình tin. Người ta lắng nghe, rồi tự nguyện mua.
Đó là lý do vì sao tôi luôn nói: trong thời buổi này, con đường bền vững nhất để bán được hàng lại chính là ngừng nghĩ mình đang bán hàng, và bắt đầu xây mình thành một người đáng tin. Thương hiệu cá nhân không phải là thứ trang trí thêm cho nghề. Nó chính là cái nghề.
Xây bằng gì: bốn viên gạch, không viên nào mua được bằng tiền
Vậy một thương hiệu cá nhân thật được xây bằng gì? Tôi đúc kết lại cho các bạn bốn viên gạch, và tôi muốn các bạn để ý: không viên nào trong số này mua được bằng tiền hay tạo ra được bằng thủ thuật.
Viên gạch thứ nhất là chuyên môn thật – hiểu sâu. Đây là nền móng, không có nó thì mọi thứ khác đổ. Người ta tin các bạn vì các bạn biết những điều họ không biết, và biết một cách chắc chắn. Không phải học thuộc vài câu để đọc cho trôi, mà hiểu đến mức giải thích được cái gốc, trả lời được câu hỏi ngược, và biết cả những chỗ mình chưa biết để không nói bừa. Tôi luôn dặn học viên: các bạn không cần trở thành bác sĩ, nhưng cái gì các bạn nói ra thì phải đúng và phải hiểu thật.
Viên gạch thứ hai là sự nhất quán. Niềm tin không được xây trong một ngày, nó được bồi lên qua rất nhiều ngày. Người ta nhìn các bạn tháng này qua tháng khác vẫn nói một điều, vẫn giữ một giá trị, vẫn là một con người đó – rồi họ mới yên tâm. Người hôm nay khuyên thế này mai khuyên thế khác, tùy theo món nào đang có hoa hồng cao, thì người ta nhận ra ngay, và niềm tin sụp rất nhanh.
Viên gạch thứ ba là sự tử tế. Cái này nghe hiền lành nhưng lại là thứ khách cảm nhận rõ nhất. Một người chuyên gia tử tế là người dám nói “cái này bạn chưa cần mua đâu”, dám khuyên khách đi khám bác sĩ khi vượt quá tầm mình, dám đặt lợi ích của người trước mặt lên trên cái đơn hàng trước mắt. Nghe thì như thiệt, nhưng tôi đã thấy đủ để tin chắc: chính sự tử tế đó mới là thứ giữ khách ở lại cả đời.
Viên gạch thứ tư là chia sẻ giá trị đều đặn. Đây là cách các bạn để cho vòng tròn của mình dần dần nhìn thấy ba viên gạch kia. Chuyên môn, sự nhất quán và tử tế mà cứ giữ kín trong lòng thì không ai biết. Các bạn phải cho nó ra ngoài – bằng một bài viết chia sẻ kiến thức, một lời khuyên miễn phí, một câu trả lời tận tình cho người hỏi. Cứ đều đặn cho đi giá trị thật mà không đòi lại gì ngay, thì thương hiệu cá nhân tự nó lớn lên trong mắt người ta.
Ranh giới giữa xây thương hiệu và “làm màu”
Đến đây tôi phải nói một điều rất thẳng, vì tôi biết ngoài kia có không ít người đang làm ngược. Có một ranh giới rất mảnh giữa việc xây thương hiệu cá nhân thật và việc “làm màu”, “lùa gà” – và tôi mong các bạn của tôi không bao giờ bước nhầm sang bên kia.
Làm màu là dựng lên một cái vỏ hào nhoáng để che một cái ruột rỗng. Là khoe siêu xe, khoe thu nhập, khoe đám đông, để người ta choáng ngợp mà quên mất hỏi: “Người này thật ra hiểu biết gì?” Lùa gà là dùng chính niềm tin của người khác làm mồi để bán những thứ họ không cần, hoặc hứa những thứ mình không làm được.
Cách phân biệt thật ra rất giản dị. Người xây thương hiệu thật lấy giá trị cho người khác làm trung tâm – họ hỏi “mình giúp được gì cho người này?”. Người làm màu lấy hình ảnh của bản thân làm trung tâm – họ hỏi “mình trông có oai không?”. Người thật càng làm nghề càng được tin hơn, vì thời gian chứng minh họ đúng. Người làm màu thì càng làm càng phải nói to hơn, diễn nhiều hơn, vì cái vỏ luôn cần được thổi phồng thêm để khỏi xẹp. Cái gì dựng trên sự thật thì đứng vững; cái gì dựng trên ảo ảnh thì sớm muộn cũng đổ.
Vài bước khởi đầu rất giản dị cho người mới
Có thể các bạn đang gật gù nhưng trong lòng vẫn thấy ngại: “Nghe thì hay, nhưng tôi bắt đầu từ đâu, khi tôi chưa là ai cả?” Tôi xin trao cho các bạn vài bước thật nhỏ, nhỏ đến mức tuần này các bạn đã có thể làm.
Bước thứ nhất, chọn cho mình một chỗ đứng hẹp thôi. Đừng ôm cả bầu trời sức khỏe. Hãy chọn một thứ các bạn thật sự muốn hiểu sâu – sức khỏe phụ nữ, hay xương khớp, hay dinh dưỡng cho người già – rồi dồn sức học cho tới nơi tới chốn. Vòng tròn nhỏ mà sâu bao giờ cũng thắng vòng tròn rộng mà nông.
Bước thứ hai, bắt đầu chia sẻ, dù chỉ với vài người. Viết một bài ngắn về điều mình vừa học được và đăng lên trang cá nhân. Trả lời tử tế cho một người quen đang có nỗi lo sức khỏe. Đừng chờ đến khi mình “đủ giỏi” mới nói – cái đó không bao giờ đến. Cứ cho đi những gì mình đã chắc, và cho đi đều đặn.
Bước thứ ba, giữ cho mình thật đến từng chi tiết nhỏ. Không phóng đại, không hứa điều mình không chắc, không dẫn nguồn mình chưa kiểm. Mỗi lần các bạn nói đúng và nói thật, các bạn gửi thêm một chút niềm tin vào tài khoản mang tên mình trong lòng người khác. Thương hiệu cá nhân chính là số dư của cái tài khoản niềm tin ấy.
Lời nhắn cuối
Tôi mong các bạn nhớ cho một điều sau bài viết này: thương hiệu cá nhân không phải là một thứ đi mua, cũng không phải một chiến dịch để chạy trong vài tuần. Nó là kết quả tự nhiên của việc tử tế và giỏi thật – cứ hiểu sâu thêm mỗi ngày, cứ giữ mình nhất quán, cứ tử tế với người trước mặt, và cứ đều đặn cho đi giá trị. Làm đủ những điều giản dị đó trong đủ lâu, thì đến một ngày các bạn quay lại nhìn, sẽ thấy mình đã có một vòng tròn tin tưởng lúc nào không hay.
Hơn hai mươi nghìn chuyên viên và chuyên gia sức khỏe đã đi cùng tôi trên con đường này, và tôi tin chắc vào điều tôi vừa nói với các bạn hơn bao giờ hết: cái nghề này không dành cho người khéo diễn nhất, mà dành cho người đáng tin nhất. Vậy nên nếu hôm nay các bạn chỉ nhớ một câu thôi, xin hãy nhớ câu này – đừng lo trở nên nổi tiếng, hãy lo trở nên đáng tin. Phần còn lại, thời gian sẽ làm giúp các bạn.
Để lại một bình luận